آزادسازی ارزهای بلوک ایران با ابزارهای غیرهسته ای – اخبار


باقریکانی تاکید کرد: فارغ از نتیجه مذاکرات در وین، دولت کره جنوبی موظف به آزادسازی پول بلوکه شده ایران است و تحریم های یکجانبه آمریکا نمی تواند بهانه ای برای عدم پرداخت بدهی به ایران باشد. کره جنوبی نیز در بیانیه ای ابراز امیدواری کرد که ارز ممنوعه ایران آزاد شود.

بر اساس این خبر، سال گذشته مذاکرات فشرده ای بین ایران و نمایندگان کشورهای گروه ۴+۱ برای احیای برجام انجام شد، اما اواخر اسفندماه ۱۴۰۰ مذاکره کننده وین را با وقفه نامحدود ترک کردند. پس از آن، سعید خطیب زاده، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران اعلام کرد که توقف مذاکرات ممکن است مسائل باقی مانده در وین را حل کند. بر این اساس، مذاکرات وین در پایتخت طرف های مرتبط با برگام در حال انجام است، اما با این وجود، ایران تمام تخم های خود را در سبد برگام نگذاشته است و به موازات پیشرفت مذاکرات هسته ای، ایران نیز در حال مذاکره برای آزادی است. از وجوه نگهداری شده آن در همین راستا، بر اساس نظر رسمی خبرگزاری دولتی، به نظر می رسد ایران با مذاکرات فراقانونی موفق شده است هفت میلیارد دلار از وجوه ممنوعه خود در کره جنوبی را آزاد کند. یک منبع آگاه از “روشنفکران” در ادامه این خبر گفت که ایران در حال آماده شدن برای آزادی سه جاسوس دوگانه آمریکایی-ایرانی در ازای دسترسی به منابع مالی خود در کره است. البته آزادسازی وجوه ایرانی در کره جنوبی تنها تلاش وزارت خارجه ایران برای احیای حقوق و منافع ملی به موازات برجام نبود.
با گذشت کمتر از ۱۰۰ روز از آغاز به کار دولت سیزدهم، اخباری مبنی بر تامین بیش از ۳.۵ میلیارد دلار منابع ممنوعه ایران در یکی از کشورها منتشر شد. در هفته‌های اخیر و پس از انتشار، شاهد دستاوردهای دیگری از سوی وزارت خارجه در دسترسی به برخی از دارایی‌ها و دارایی‌های مسدود شده در مذاکرات پس از تسویه حساب بودیم که یکی مربوط به بازپرداخت ۳۹۳۹۰ میلیون بدهی انگلیس به ایران و دیگری مربوط به بر اساس این بیانیه، هفت میلیارد دارایی ایران در کره جنوبی طی روزهای آینده مسدود شد. در ادامه گزارش به بررسی روند و چرایی انتشار این دارو می پردازیم.

۱. آزادسازی پول ایران که در انگلیس بلوکه شده است
بیش از ۳۰ سال است که ایران ۵۳۰ میلیون دلار از انگلیس درخواست کرده است. این خواسته جمهوری اسلامی ایران برای لغو قراردادهای خرید تانک شفتان (در زمان رژیم پهلوی) توسط انگلستان است. بریتانیا در گذشته این بدهی را به مسائل دیگری گره زد تا از پرداخت آن اجتناب کند. این بدهی مربوط به خرید تانک شفتان در سال ۱۳۵۰ بین وزارت دفاع انگلیس و دولت پهلوی است که قرار بود ۱۵۰۰ دستگاه تانک و خودروی زرهی به ایران تحویل دهد، اما پس از پیروزی انقلاب اسلامی، انگلیس این قرارداد را لغو کرد و انجام داد. پول به دست آمده برای این قرارداد را به ایران برنگرداند. در دهه های اخیر مقامات انگلیسی نیز به بهانه واهی رسما اعلام کرده اند که به جمهوری اسلامی ایران کمک مالی نخواهند کرد. در چنین شرایطی دولت سیزدهم با اینکه شش ماه روی کار آمده بود، تلاش های زیادی برای بازگرداندن وجوه مسدود شده انجام داده بود. در نهایت در تماس تلفنی شاهزاده عبداللهیان و لیز تراس وزیر خارجه انگلیس در فوریه ۱۴۰۰ بحث بدهی لندن به ایران مطرح شد و امیرعبداللهیان بر لزوم بازپرداخت هر چه سریعتر طلب ایران تاکید کرد. تراس همچنین ابراز امیدواری کرد که انگلیس بتواند در آینده نزدیک بدهی های خود به ایران را بازپرداخت کند. در راستای این مذاکرات، در اسفند ۱۴۰۰، خبر آزادسازی وجوهی که در ایران توقیف شده بود، در انگلستان علنی شد. چند روز پس از انتشار پول ممنوعه ایران، در پایان حکم چهار سال زندان نازنین زاغری، جاسوس انگلیسی به همراه انوشه عاشوری، جاسوس موساد آزاد شد. برخی این دو نفر را در رابطه با پرداخت بدهی های انگلیس به ایران آزاد کردند.
نازنین زاغری دوتابعیتی است که قبل از دستگیری توسط ایران، مبالغ هنگفتی را برای راه اندازی بخش ایرانی یک سازمان جاسوسی بریتانیا برای اجرای دو پروژه مقدماتی و پیشرفته دریافت کرده است. وی در این پروژه ها به عنوان گزارشگر مسئولیت آموزش جاسوسان را بر عهده داشت و در این دوره ها نحوه جمع آوری اطلاعات و خروج ایمن از آن و حتی برنامه ریزی های پیش بینی شده در صورت دستگیری احتمالی و انتقال امن اطلاعات را آموزش می داد. برخی از کارآموزان در این دوره ها مسئول جمع آوری اطلاعات در مورد حقوق بشر و تحریم ها بودند و بسیاری از اطلاعات جمع آوری و به احمد شهید، گزارشگر حقوق بشر سازمان ملل ارائه شد. زاغری سرانجام در سال ۹۵ به اتهام جاسوسی دستگیر شد. این آشوری نیز یک انگلیسی دوتابعیتی است که با موساد همکاری می کرد و اطلاعات ضروری را از ایران به این سرویس منتقل می کرد. بنابراین او به اتهام جاسوسی به ۱۰ سال زندان محکوم شد و پس از چهار سال حبس، ایران به دلایل بشردوستانه و به دلیل شرایط سنی و جسمی با آزادی مشروط وی موافقت کرد.
پیش از آزادی، در ۸ مارس، علیرضا کوهکن، کارشناس مسائل بین‌الملل، با «روشنفکران» درباره دریافت وجوه بلوکه‌شده ایران و آزادی جاسوسان صحبت کرد. در آن مصاحبه از کوهان پرسیدیم که ایران در ازای آزادی جاسوسان آمریکایی یا انگلیسی چه باید بکند؟ او بدون ارتکاب جرم خاصی ما را آزاد کرد و خواستار آزادی مجرمان امنیتی شد و گفت: غربی ها یک ایرانی را به اتهامی مضحک و اثبات نشده سال ها زندانی می کنند و سپس برای آزادی او اخاذی می کنند. به همین دلیل است که به نظر من جمهوری اسلامی باید یک سری معیارهای سختگیرانه تری برای مبادله داشته باشد، زیرا مبادله این افراد نامتعادل است. درست است که یکی را گرفته اند و می گویند ۲۰ سال در زندان بوده و شما برای فردی که گرفتید ۱۰ سال زندان دارید، اما این قیاس و مبادله درست نیست. آنها باید میزان جرم و جنایت را ارزیابی کنند نه مدت مجازات. بازداشت شده در ایران جاسوس است. ما پرونده ای داریم که یک ایرانی به دلیل انتقال وجه برای کارهای علمی مانند چاپ مقاله یا شرکت در کنفرانس محکوم شد و دستگیر شد. به همین دلیل ما باید استانداردهایی برای مبادله داشته باشیم.» «دستاوردهای ایران باید بیشتر از آزادی جاسوسان انگلیسی و آمریکایی باشد، یعنی حداقل باید مقداری از دارایی های ممنوعه ایران را تأمین کنند، یا ایران باید نسبت به کاری که انجام می دهد امتیاز بدهد، مانند آمریکایی ها یا انگلیسی ها در ایران که در ایران زندانی هستند. آنها مجرمان امنیتی هستند و ایران آنها را آزاد می کند و طبیعتاً غرب باید در این کار امتیاز بزرگی بدهد. پول بلوکه شده را هم بدهید.»

۲. آزادسازی ارز بلوکه شده ایران در کره جنوبی
پس از سرنگونی برگام توسط دولت ترامپ در سال ۱۹۹۷، اقتصاد ایران بار دیگر در معرض شدیدترین تحریم ها قرار گرفت. یکی از پیامدهای منفی این تحریم ها مسدود شدن هفتگی یک میلیارد دلار از فروش نفت ایران به دو بانک کره جنوبی بود. بر اساس این تحریم ها، کره جنوبی به جای پرداخت مستقیم در سه سال، سعی کرد به ایران کالا صادر کند. البته این اقدام کره با آنچه در قرارداد تجاری ایران و کره جنوبی آمده بود مغایرت دارد اما دولت قبل تا حدودی این روند را پذیرفت. اما با تغییر حکومت در ایران، رویه تغییر کرد و ایران به طور جدی خواستار دریافت نقدی آن شد.
در بحبوحه مذاکرات وین، دولت سیزدهم ضمن تداوم احیای شورای امنیت سازمان ملل، از مذاکرات پس از جنگ استقبال کرد. وزیر امور خارجه کره جنوبی در ژانویه سال گذشته برای دیدار مستقیم با علی باقریکانی معاون وزیر امور خارجه ایران به وین سفر کرد. باقریکانی در این دیدار تاکید کرد که صرف نظر از نتیجه مذاکرات وین، دولت کره جنوبی موظف است وجوه توقیف شده ایران را آزاد کند و تحریم های یکجانبه آمریکا نمی تواند توجیهی برای عدم پرداخت بدهی به ایران باشد. کره جنوبی نیز در بیانیه ای ابراز امیدواری کرد که ارز ممنوعه ایران آزاد شود. پس از این گفتگوها، همانطور که پیشتر در این گزارش اشاره شد، سرانجام کره جنوبی ۷ میلیارد دلار بدهی خود به ایران را پرداخت کرد. آنطور که «فرخیتیگان» از منابع آگاه مطلع شد، سه جاسوس دوتابعیتی به نام‌های سیامک نمازی، محمدباقر نمازی و مراد طاهباز در ازای دسترسی ایران به پول‌های ممنوعه‌شان در کره آزاد می‌شوند. در میان این سه نام، شاید نام پدر و پسر نمازی که در سال ۹۴ به اتهام جاسوسی دستگیر شدند، شنیده شده باشد. باقر نمازی با کمک چند تن از نزدیکان خود مؤسسه عطیه باهر را با هدف ارائه خدمات حقوقی و اقتصادی به شرکت های خارجی و زمینه سازی برای حضور آنها در ایران تأسیس کرد. در سال ۱۹۷۴ آمریکا تحریم های یکجانبه ای را علیه ایران وضع کرد که طی آن سیامک و بابک پسر دیگر باقر نمازی به عطیه بحر پیوستند. سیامک نمازی در سال ۱۳۵۷ مدیریت این شرکت را بر عهده گرفت و نقش مهمی در پروژه های دلالی اقتصاد ایران مانند الهلال داشت. ضمناً وی به خارج از کشور نیز سفر کرد و در این مدت در مدت اقامت خود در آمریکا با دانشگاه دفاع ملی (NDU) که ​​نوعی نهاد علمی و اطلاعاتی پنتاگون (وزارت دفاع ایالات متحده) است همکاری و در جلسات محرمانه شرکت کرد. این موسسه سیامک نمازی همچنین با موسسه مطالعات امنیت ملی (INSS) مستقر در تل آویو همکاری داشته است. به عنوان مثال، او در ۲۱ فروردین ۹۲، درست دو ماه قبل از انتخابات ریاست جمهوری ایران، در جلسه ای برای بررسی میزان تغییر در جمهوری اسلامی شرکت کرد. جاسوس دیگری که با این دو دعا آزاد شد و نامش کمتر شناخته شده است، مقصود ثباز موشه است. طاهباز یک تاجر بین المللی بود که از طریق شرکت دیگری که در آمریکا نزد او به ثبت رسیده بود، مدیریت ساخت یک مجتمع بزرگ گردشگری در رژیم صهیونیستی را بر عهده داشت و یکی از شرکای تجاری رژیم صهیونیستی است. وی علاوه بر کارگر ساختمانی در آمریکا و رژیم صهیونیستی، مدیر توسعه کازینوهای آمریکا نیز بود. طاهباز، انگلیسی-ایرانی-آمریکایی، نقش مهمی در پروژه یوزپلنگ ایرانی در سال ۱۹۹۲ ایفا کرد.
در این پروژه او و جمعی از مدیران همکار سازمان محیط زیست در امر حفاظت از «یوزپلنگ ایرانی»، رئیس برنامه توسعه سازمان ملل متحد و جمعی از مدیران آمریکایی و بنیاد میراث ایرانیان در رویال جئوگرافیک حضور داشتند. جامعه در جلسه ای ویژه در غیاب مسئولان ذی صلاح، مسائل زیست محیطی کشور را با محوریت جاسوسی برنامه ریزی کرد. عملیات این پروژه ادامه داشت تا اینکه طاهباز در سال ۱۳۷۵ به اتهام جاسوسی دستگیر شد.