سایه طولانی جنگ اوکراین بر اقتصاد جهانی


اجلاس امسال که اولین اجلاس پس از آغاز جنگ روسیه علیه اوکراین بود، بیش از هر چیز دیگری متاثر از این جنگ و اثرات آن بود. اگرچه G20 یک اتحادیه چندجانبه عمدتا اقتصادی با رویکردهای سیاسی و امنیتی کمتر در نظر گرفته می شود، اما اثرات اقتصادی گسترده جنگ اوکراین، از جمله افزایش شدید تورم جهانی پس از افزایش قیمت نفت، و همچنین مشکلات دسترسی به غلات. کمبود در بازارهای جهانی، موضوع جنگ در اوکراین بر این اجلاس نیز تاثیرگذار بوده است.

به گزارش خبرداغ، نشست سران گروه بیست روز گذشته در جزیره بالی اندونزی کار خود را آغاز کرد. گروه ۲۰ که شامل کشورهایی از برزیل گرفته تا هند، عربستان سعودی و آلمان است، بیش از ۸۰ درصد تولید ناخالص داخلی جهانی، ۷۵ درصد تجارت بین المللی و ۶۰ درصد از جمعیت جهان را تشکیل می دهد.

اجلاس امسال که اولین اجلاس پس از آغاز جنگ روسیه علیه اوکراین بود، بیش از هر چیز دیگری متاثر از این جنگ و اثرات آن بود. اگرچه G20 یک اتحادیه چندجانبه عمدتا اقتصادی با رویکردهای سیاسی و امنیتی کمتر در نظر گرفته می شود، اما اثرات اقتصادی گسترده جنگ اوکراین، از جمله افزایش شدید تورم جهانی پس از افزایش قیمت نفت، و همچنین مشکلات دسترسی به غلات. کمبود در بازارهای جهانی، موضوع جنگ در اوکراین بر این اجلاس نیز تاثیرگذار بوده است. در سخنان چند تن از رهبران حاضر در جلسه به جنگ روسیه علیه اوکراین اشاره شد و حتی ولودیمیر زلنسکی، رئیس جمهور اوکراین نیز به صورت مجازی سخنرانی کرد، اما ولادیمیر پوتین رئیس جمهور روسیه در این نشست غایب بود و سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه، ریاست هیئت روسی را برعهده داشت. این کشور در قدرت بود.

به نوشته این رسانه، در حالی که آمریکا و متحدان غربی آن در بیانیه پایانی این اجلاس بر محکومیت حمله به اوکراین از سوی روسیه تاکید دارند، اختلاف نظر بر سر بیانیه پایانی ممکن است باعث عدم صدور این بیانیه شود. در روز اول این نشست، جلسات متعددی بین سران کشورهای گروه ۲۰ برگزار شد.
جوکو ویدودو، رئیس جمهور اندونزی در سخنرانی افتتاحیه خود گفت: “ما چاره ای جز همکاری نداریم.” ما باید برای نجات این دنیا همکاری کنیم. G20 باید به عنوان یک تسهیل کننده برای بهبود اقتصادی فراگیر عمل کند. ما نباید دنیا را به چند قسمت تقسیم کنیم. ما نباید اجازه دهیم جهان وارد جنگ سرد دیگری شود.» به گزارش ایسنا، رئیس جمهور اندونزی در ادامه به حمله روسیه به اوکراین اشاره کرد و افزود: همه ما نه تنها در برابر مردم کشورمان، بلکه در مقابل مردم جهان مسئول هستیم. مسئولیت پذیری در چنین شرایطی به معنای توقف جنگ است. اگر جنگ متوقف نشود، برای جهان سخت خواهد شد. اگر جنگ متوقف نشود، مسئولیت پذیری برای نسل های آینده دشوار خواهد بود».

تحت جنگ در اوکراین
نشست بالی اولین نشست سران گروه ۲۰ پس از آغاز جنگ روسیه علیه اوکراین است. مشکلات ناشی از این جنگ از جمله اثرات آن بر امنیت غذایی و انرژی و همچنین رشد تورم جهانی بر مذاکرات این جلسه سایه افکنده است. در حالی که روسیه به عنوان یکی از اعضای گروه ۲۰ سعی کرده از انزوای دیپلماتیک خود جلوگیری کند، نظرات منفی در مورد جنگ در اوکراین حتی در میان متحدان سنتی روسیه، چین و هند نیز مشهود بوده است. شی جین پینگ رئیس جمهور چین در سخنرانی خود در این نشست نسبت به استفاده از غذا و انرژی به عنوان سلاح هشدار داد و تاکید کرد که تحت هر شرایطی با استفاده از سلاح هسته ای مخالف است. در ماه های گذشته، تهدید مکرر دولت روسیه از حفاظت از تمامیت ارضی روسیه، که شامل سرزمین های اشغالی در اوکراین می شود، به عنوان انگیزه استفاده از سلاح هسته ای در دکترین هسته ای این کشور ذکر شده است. همچنین پس از مدتی اجرای توافقنامه صادرات غلات از اوکراین، روسیه بار دیگر اجرای این قرارداد را به بهانه هدف قرار دادن یک کشتی از این کشور در دریای سیاه متوقف کرد و اجازه صادرات غلات اوکراینی را نمی دهد. از بنادر دریای سیاه روسیه و اوکراین با هم نیمی از روغن آفتابگردان جهان، یک سوم گندم و جو و یک پنجم ذرت را به بازار جهانی صادر می کنند.
شی جین پینگ در سخنرانی خود گفت: ما باید در برابر سیاست زدگی، استثمار و تسلیحاتی شدن مشکلات غذایی و انرژی محکم بایستیم. نارندرا مودی، نخست وزیر هند در سخنرانی خود از شکست سازمان ملل به عنوان یک نهاد چندجانبه انتقاد کرد و تاکید کرد که این شکست فشار بر گروه ۲۰ را برای یافتن راه حلی برای وضعیت کنونی افزایش داده است. او گفت که زمان آتش بس فرا رسیده و باید دیپلماسی انجام شود.
ریشی سوناک، نخست وزیر انگلیس در سخنرانی خود درگیری در اوکراین را عامل تشدید چالش های اقتصادی جهانی دانست و از شرکت نکردن ولادیمیر پوتین رئیس جمهور روسیه در این نشست انتقاد کرد و گفت: شاید اگر پوتین شرکت می کرد، می توانستیم حل و فصل کنیم. به گزارش ایسنا، بر اساس متن سخنرانی سوناک که دفترش منتشر کرد، وی در نشست غیرعلنی اعضای گروه ۲۰ گفت: حمله غیرقانونی روسیه به اوکراین عواقب جدی برای همه ما دارد. زیرا اصول اساسی حاکمیت را تضعیف کرده است. و ایمنی زمین همه ما به این اصول وابسته هستیم. آنها پایه های نظام بین الملل هستند. باید حفظ شود. موضوع بسیار ساده است: دولت ها نباید به همسایگان خود حمله کنند، نباید به زیرساخت های غیرنظامی و جمعیت غیرنظامی حمله کنند و نباید تهدیدی برای تشدید تنش های هسته ای داشته باشند.
اما مهمترین سخنرانی اولین روز اجلاس سران گروه ۲۰ درباره جنگ در اوکراین، سخنرانی تصویری ولودیمیر زلنسکی رئیس جمهور اوکراین بود. سرگئی لاوروف وزیر امور خارجه روسیه که در راس هیئت روسی در نشست گروه ۲۰ در اندونزی حضور دارد، در سخنرانی زلنسکی غایب بود و در هتل وی اقامت کرد. زلنسکی در سخنرانی خود تاکید کرد که زمان پایان جنگ فرا رسیده است، اما اعلام کرد که آتش بس تنها زمانی امکان پذیر است که نیروهای مسلح روسیه از خاک اوکراین خارج شوند. وی در پایان سخنان خود با اشاره به روسیه از G-19 تشکر کرد.

شکاف در بیانیه پایانی گروه ۲۰
جنگ در اوکراین داغ ترین موضوع در اولین روز اجلاس G-20 بود. شبح اختلاف بر سر محکومیت این جنگ که دو روز پیش باعث شد سندی به عنوان بیانیه پایانی در اجلاس شرق آسیا اتحادیه کشورهای جنوب شرق آسیا منتشر نشود، این بار در بالی و بین رهبران این کشور ظاهر شد. گروه بیست. «بیشتر اعضا جنگ در اوکراین را به شدت محکوم کردند و بر آن تأکید کردند [این جنگ] این امر باعث رنج و عذاب بزرگ انسانی و تشدید شکنندگی موجود در اقتصاد جهانی شده است.» این پیش نویس ادامه می دهد: «سایر دیدگاه ها و ارزیابی ها نیز متفاوت است. [بین اعضا] در مورد وضعیت و تحریم‌ها صحبت شد.» به گفته روزنامه گاردین، میزبان این رویداد، اندونزی با این استدلال که G20 یک اتحادیه امنیتی نیست و مواضع شناخته شده کشورها را تأیید می‌کند، تلاش می‌کند اشاره‌ها به جنگ را به حداقل برساند. مواردی مانند بدهی انباشته جهانی شدن و تلاش برای بازسازی اقتصاد پس از اپیدمی کرونا را متوقف خواهد کرد.
سرگئی لاوروف وزیر امور خارجه روسیه که در غیاب ولادیمیر پوتین رئیس جمهور روسیه در راس هیئت روسی حاضر در اجلاس است، تلاش کشورهای غربی برای محکوم کردن روسیه را “بازی های سیاسی” توصیف کرد و گفت که تلاش آنها برای گنجاندن این محکومیت در بیانیه پایانی خود است. نه ناموفق. لاوروف گفت که روسیه دیدگاه متفاوتی ارائه کرده و بیانیه نهایی چهارشنبه (امروز) تکمیل خواهد شد.
با این حال، کشورهای غربی همچنان امیدوارند روسیه را در بیانیه پایانی اجلاس محکوم کنند. یک مقام ارشد آمریکایی به رویترز گفت که انتظار می رود جنگ روسیه علیه اوکراین و اثرات آن بر اقتصاد جهانی در نشست سران گروه ۲۰ محکوم شود. اولاف شولز، صدراعظم آلمان نیز تایید کرد که نشانه های مثبتی از اجماع در مورد غیرقابل قبول بودن جنگ روسیه علیه اوکراین وجود دارد. دو ماه و نیم پیش، نشست مجازی وزرای خارجه کشورهای عضو گروه ۲۰ به دلیل اختلاف نظر بین روسیه و سایر اعضا بر سر پیش نویس ادبیات، بیانیه پایانی صادر نکرد.

شیوع احتمالی کرونا
از جمله رهبران گروه بیست
نخست وزیر کامبوج تنها چند روز پس از میزبانی از جو بایدن و دیگر رهبران جهان در پایتخت کشورش، روز سه شنبه به دلیل ابتلا به کووید-۱۹، نشست گروه ۲۰ در بالی را ترک کرد. واحد پزشکی ریاست جمهوری آرژانتین نیز اعلام کرد که رئیس جمهور به این بیماری مبتلا شده است. به گزارش ایسنا و به نقل از خبرگزاری آسوشیتدپرس، هون سن، نخست وزیر کامبوج در صفحه فیس بوک خود نوشت که آزمایش کرونای وی عصر دوشنبه مثبت بوده و یک پزشک اندونزیایی صبح امروز این خبر را تایید کرد. این نخست وزیر به منظور بازگشت به کشور، جلسات مربوط به نشست گروه ۲۰ و همچنین نشست سران کشورهای عضو مجمع همکاری اقتصادی آسیا و اقیانوسیه (APEC) در بانکوک را لغو کرد. نخست وزیر کامبوج در پست فیس بوک خود نوشت: “من نمی دانم چه زمانی به کووید-۱۹ مبتلا شدم. حالم خوب است و به وظایفم ادامه می دهم و فقط جلسات را لغو کرده ام.” روز سه شنبه که تست کرونای جو بایدن رئیس جمهور آمریکا منفی بود، رئیس جمهور آمریکا و نخست وزیر کامبوج روز شنبه زمان زیادی را با یکدیگر گذراندند و در یک جلسه مشترک نیز شرکت کردند اما کنار هم ننشستند هان گفت که خوش شانس بود که اواخر روز دوشنبه به بالی رسید و نتوانست در ضیافت شام با امانوئل مکرون، رئیس جمهور فرانسه و دیگر رهبران شرکت کند.

جلسات بن سلمان
دو سال پس از اینکه عربستان سعودی میزبان نشست مجازی گروه ۲۰ در ریاض بود، توانست از زیر سایه اتهامات حقوق بشری و پرونده قتل جمال خاشقجی، روزنامه نگار منتقد ترکیه، محمد بن سلمان، ولیعهد واقعی خارج شود. حاکم عربستان سه سال است که در این نشست شرکت کرده است. ولیعهد عربستان روز گذشته در حاشیه اجلاس سران ۲۰۲۰ با نخست وزیر جدید انگلیس و رئیس جمهور ترکیه دیدار و گفت و گو کرد. در پی دیدار ریشی سوناک نخست وزیر انگلیس و محمد بن سلمان ولیعهد سعودی، نخست وزیر انگلیس ابراز امیدواری کرد که انگلیس و عربستان سعودی برای ثبات بازار انرژی با یکدیگر همکاری کنند. به گزارش فارس و به نقل از العربیه، «ساناک و محمد بن سلمان، ولیعهد سعودی نسبت به تهدیدات در منطقه از جمله رفتار ایران ابراز نگرانی کردند».
رئیس جمهور ترکیه در دیدار بن سلمان و رجب طیب اردوغان، روابط دوجانبه و چشم انداز همکاری در زمینه های مختلف ریاض و آنکارا را مورد بررسی قرار داد. به گزارش ایسنا، دو طرف آخرین تحولات منطقه ای و بین المللی را مورد بحث و بررسی قرار دادند. این دیدار با حضور فیصل بن فرحان وزیر امور خارجه، موسی بن محمد العیبان عضو شورای وزیران و مشاور امنیت ملی پادشاهی عربستان سعودی و اعضای هیئت اردوغان برگزار شد.

دیدار با نخست وزیر استرالیا
و رئیس جمهور چین
آنتونی آلبانیز، نخست وزیر استرالیا روز گذشته در حاشیه اجلاس گروه ۲۰ با شی جین پینگ، رئیس جمهور چین دیدار و گفتگو کرد. نخست وزیر استرالیا در این نشست تلاش کرد تا از سردی روابط دو کشور پس از ۵ سال بکاهد و از رئیس جمهور چین خواست تا برخی تحریم ها و تعرفه های انضباطی علیه استرالیا را لغو کند. روابط استرالیا و چین از سال ۲۰۱۷ که دولت وقت استرالیا برای مقابله با نفوذ و قدرت چین در اقیانوس آرام روابط امنیتی و نظامی خود را با دولت وقت آمریکا تقویت کرد، تیره شد. در آن زمان استرالیا شرکت های مخابراتی چینی را از پروژه نسل پنجم شبکه تلفن همراه اخراج کرد به این بهانه که استفاده از تجهیزات چینی در این شبکه ممکن است مخابرات استرالیا را در برابر تداخل و جاسوسی چین آسیب پذیر کند. زمانی که اسکات موریسون، نخست وزیر سابق استرالیا، به دلیل شیوع ویروس کرونا از چین درخواست تحقیقات بین المللی کرد، این روابط سردتر شد و سرانجام در سال ۲۰۲۱ مشارکت سه جانبه ACOS یا استرالیا، آمریکا و بریتانیا اعلام شد. با تحویل زیردریایی های هسته ای نظامی به استرالیا، روابط دو طرف کاملاً تیره شد.
آنتونی آلبانیز، نخست وزیر جدید استرالیا که با پیروزی حزب کارگر در انتخابات امسال قدرت را به دست گرفت، از زمان آغاز به کارش تلاش کرده است تنش ها با چین را کاهش دهد. آلبانیز پس از دیدار با شی به خبرنگاران گفت: “این گام مهم دیگری برای ثبات روابط بین استرالیا و چین است.” هر بار که آرام و مستقیم صحبت می کنیم، بهتر می شود. هنوز قدم های زیادی برای برداشتن باقی مانده است. ما تا جایی که بتوانیم همکاری می کنیم، جایی که باید مخالفت می کنیم و برای منافع ملی خود تلاش می کنیم.» به نقل از رسانه های استرالیا، رئیس جمهور چین در این دیدار گفت: در سال های گذشته روابط استرالیا و چین با مشکلاتی مواجه شده است. این چیزی است که ما نمی‌خواهیم ببینیم.» به گفته آلبانیز، هنوز موانعی در روابط دو کشور وجود دارد، از جمله دو شهروند استرالیایی زندانی در چین و همچنین محدودیت‌هایی برای واردات کالا از استرالیا، اما آلبانیز خوشبین است. که می توان این تفاوت ها را مدیریت کرد.