مهدی اخوان سوم، احیای عظمت خراسان در کتاب ادبیات ایران – نبأ نیوز


برادران ثالث بدون شک یکی از قله های شعر فارسی است. شاعری با پشتوانه علمی قوی. این موضوع باعث شد که او از تعداد زیادی از شاعران پیشی بگیرد. با توجه به تمام آنچه گفته شد، شاید بتوان شعر اخوان ثالث را در جایگاهی شایسته در عرصه ترویج زبان و ادبیات فارسی و مواجهه با هجوم واژه های بیگانه دانست.

به گزارش خبر خبر، به مناسبت سالروز درگذشت مهدی اخوان سوم، در گفت و گو با دکتر قدمعلی صرامی و دکتر اسماعیل آذر اساتید نامدار زبان و ادبیات فارسی و از دوستان ایشان، زوایای جدید زبان فارسی نقش بی بدیل این شاعر نابغه در اعتلای فرهنگ کشورمان

صیانت از زبان فارسی بدون شک یکی از بزرگترین کارهای نانوشته ای است که همه فارسی زبانان بر دوش دارند. امروزه با توسعه و گسترش شبکه های ارتباطی، دسترسی به اخبار، مولفه های فرهنگ و ادبیات بسیاری از کشورهای جهان امکان پذیر شده است. اما این لینک ها جدا از مزیت هایی که دارند، معایبی نیز به دنبال دارند. یکی از این کاستی ها گسترش گسترده عناصر فرهنگ و زبان سایر کشورها و تأثیر آنها بر زبان و فرهنگ کشور مقصد است که با تضعیف زبان به عنوان عامل هویت آفرین و وحدت بخش، چالش های هویتی فراوانی ایجاد خواهد کرد. برکسی پوشیده نیست که شاعران و نویسندگان فارسی زبان با تولید آثار فاخر در طول تاریخ همواره نقش مؤثری در حفظ زبان فارسی داشته اند. چهارم شهریور مهدی اخوان سوم (۱۹ اسفند ۱۳۰۷ – ۴ شهرور ۱۳۶۹) شاعر معروف خراسانی با لقب م. امل شاعری است به اعتقاد بسیاری از صاحب نظران که مجموعه اشعار او می تواند کارکردهای بسیاری در زمینه حفظ و ترویج زبان فارسی داشته باشد.از جمله آثار مهدی اخوان سوم می توان به مجموعه شعر ارگونون، زمستان اشاره کرد. و پایان شاهنامه، از این اوستا، در میدان پاییز کوچک در زندان و …. برای آشنایی بیشتر با سبک شعری مهدی اخوان سوم و تأثیر این سبک بر بقای زبان و ادبیات فارسی، مصاحبه ای انجام دادیم. دکتر قدم علی صرامی و دکتر اسماعیل آذر دو استاد ادبیات فارسی و دوستان زبان فارسی سومی را در ادامه خواهید خواند.

تبلور کامل مدل موی خراسانی
پروفسور جودهم علی صرامی در گفتگو با خراسان با اشاره به جایگاه ویژه زبان خراسان در اشعار مهدی اخوان سوم گفت: برای اینکه از جایگاه شعر اخوان در خدمت زبان و ادبیات فارسی صحبت کنیم ابتدا باید یک مقدمه ارائه کند. ریشه کلمات در مناطق مختلف کشور متفاوت است. ما اصیل کلمات را در خراسان می بینیم و خراسانی بودن برای شاعران امتیاز بزرگی است. اولین سبک شعر فارسی، سبک خراسانی است و مزیت بزرگ این سبک نسبت به سبک های دیگر، فراوانی واژه های فارسی در آن است. شعر مهدی برادران ثالث نیز به واسطه خراسانی دارای زبان و واژگان اصیل فارسی است. من افتخار دوستی برادران را داشتم. حتی در ملاقات های حضوری و صحبت هایش در انتخاب کلمات بسیار دقت می کرد. طبیعتاً این دقت در اشعار او بسیار بیشتر است.


این استاد زبان و ادبیات فارسی می افزاید: اخوان ثالث در اثر ارادت خاص خود به زبان فارسی به معانی کلمات توجه زیادی داشته است. با این میزان دقت در استفاده از واژه های فارسی و پرهیز از غفلت، به هم زبانان و نسل آینده ثابت می کند که ما زبان داریم، در عین حال از کلمات به صورت واقعی و بر اساس فرهنگ لغت، توانایی انجام بنابراین، که جایگاهی کنایه آمیز، استعاری و نمادین دارد. پس باید قدر این زبان را بیشتر بدانیم. شاعران بزرگ فارسی زبان، از جمله برادران، از همان آغاز شعر به آموزش امکانات زبان فارسی توجه ویژه ای داشتند. او با لطافت شاعرانه خود، بدون نصیحت مستقیم، مخاطب را به سمت دلخواه هدایت می کند. شعر آموزشی اخوان با زیرکی از صراحت پرهیز می کند و اخوان ثالث در بسیاری از زمینه ها به دنبال رفاه جامعه بوده و در این موارد به بهبود جامعه امیدوار بوده است. حتی اگر از غم حرف بزند، در تمام شعرهایش روزنه هایی برای امید می گذارد. اخوان ثالث عنوان «الامل» را بی دلیل انتخاب نکرد.
اضافات اخوانی در زبان فارسی
دکتر اسماعیل آذر که سابقه قابل توجهی در زمینه ترویج زبان فارسی و ادبیات فارسی در داخل و خارج از کشور دارد و در این زمینه با اخوان ثالث گفت وگوهای رودررو داشته است، می گوید: مهدی را می توان به عنوان یکی از بهترین ها در نظر گرفت. برادری سوم یکی از شاعرانی که عمیقاً بر ادبیات فارسی تأثیر گذاشت، حضورش گسترده بود و همواره به ادبیات مشغول بوده است. او برای فرزندانش نام هایی مانند لاله، لولی، تنسگول، توس و غیره انتخاب کرده است. استاد زبان فارسی و ادبیات فارسی در پاسخ به این سوال که شعر اخوان ثالث تا چه اندازه توانسته از هجوم واژه های بیگانه به زبان افراد جامعه جلوگیری کند؟ همچنین به حفظ برخی واژگان کهن در حافظه جامعه کمک می کند و می افزاید: اخوان ثالث علاوه بر زنده نگه داشتن بسیاری از واژه های کهن در جامعه امروزی خدمات بزرگی به زبان و ادبیات فارسی کرد. کلمات زیادی در زبان ایجاد کنید. از این رو، از اعتبارات اخوان این است که به زبان و شعر فارسی افزوده است و خاطرنشان می شود: اخوان از دستور زبان استفاده کرده و جای فعل و فاعل را به اقتضای شاعر تغییر داده و با انجام این تغییرات هدفمند، زبان را بهبود بخشیده است. این موارد همگی نشانه مدل موی برادران تورا هستند.


مدل موهای برادران نجیب
اسماعیل آذر در ادامه به دلایل تمایز شعر اخوان از دیگر شاعران می پردازد و می افزاید: زبان ناب، تغییر ساختار زبان به شیوه ای شاعرانه و صحیح، گسست های کلامی و تداعی با لحن حماسی، گستره وسیع. واژگان به واسطه تحصیلات تکمیلی شاعر، خلق روان و سادگی، استفاده از واژه ها و فضایی با بوی عطر خراسانی و ساختن اشعار شگفت انگیزی که بسیاری از شخصیت ها، اشیا، نام مکان ها و بازیکنان و ربط را توصیف می کند. ضمن اینکه شعر خسته کننده نیست، طنز تلخ، دلتنگی و گله های زیبا که از نوع نوستالژی نیست و گله هایی که مخاطب را از خواندن بقیه شعر باز می دارد از ویژگی های شعر اخوان است.. این مترجم و استاد الجامی می گوید: «برادران ثالث» بی‌شک یکی از قله‌های شعر فارسی است. شاعری با پشتوانه علمی قوی; این موضوع باعث شد که او از تعداد زیادی از شاعران پیشی بگیرد. با توجه به تمام آنچه گفته شد، شاید بتوان شعر اخوان ثالث را در جایگاهی شایسته در عرصه ترویج زبان و ادبیات فارسی و مواجهه با هجوم واژه های بیگانه دانست.

کد خبر: ۱۹۳۸۴۶