گروسی مقدمات تصمیم جدید را فراهم می کند – اخبار خبری


صلاح با آژانس موافق نیست و نباید اجازه دهیم آژانس به ابزاری برای فشار بر ایران تبدیل شود. ما باید همکاری کنیم و از طرف مقابل بهانه بگیریم.

به گزارش نبخبر، پس از مدت ها بن بست در مذاکرات احیای برجام و شنیدن حرف های مکرر از سوی مسئولان و مسئولان دو طرف ماجرا، شاهد شکل گیری فضایی هستیم که به نظر می رسد ما را در پرتگاه سختی قرار می دهد. از دست دادن فرصت مذاکرات در دوحه کافی نبود، مواضع قاطع و ابراز نگرانی های آژانس نیز اضافه شد. رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، با نزدیک شدن به جلسه بعدی شورای حکام، نسبت به عدم دسترسی به فیلم‌های دوربین و سرعت پیشرفت برنامه هسته‌ای ایران ابراز نگرانی کرده و مقامات آمریکایی در کنگره و کاخ سفید نیز دیدگاه مشابهی دارد. در عین حال می بینیم که مرغ تصمیم گیران هم در ایران و هم در آمریکا دیگر پا ندارند و هیچ کدام حاضر نیستند از نهایت خواسته های خود دست بکشند. در چنین شرایطی، تحلیلگران بر این باورند که خروج از بن بست کنونی بعید به نظر می رسد و عرف دیپلماتیک به تنهایی مانع از اعلام آشکار شکست در مذاکرات می شود. بدتر از حد انتظار، آخرین افراطی گری گروسی به نفع ما خواهد بود و قطعنامه دیگری در جلسه بعدی شورای حکام در ماه سپتامبر علیه ما به تصویب خواهد رسید. تصمیمی که بعید است پرونده هسته ای ایران را به شورای امنیت و در مسیر بازگرداندن قطعنامه های فصل هفتم قرار دهد! در این میان اگر نگاهی به مواضع و اظهارات رسمی طرف ایرانی بیندازیم. هیچ مدرکی دال بر تمایل جدی برای احیای برجام وجود ندارد. بنابراین می‌توان انتظار داشت که هرگونه سخت‌گیری طرف مقابل، چه تصمیمی باشد و چه… با واکنش شدیدتری از سوی ایران مواجه شود و وارد دور باطلی شویم که نتیجه آن بیشتر شدن اوضاع است. پیچیده و دشوار حسن بهشتی پور، کارشناس مسائل بین الملل نیز از جمله کارشناسانی است که چنین تحلیلی از اوضاع دارد. وی البته تاکید می کند که ایران قادر است در این دام نیفتد و با همکاری و رایزنی بیشتر با آژانس بین المللی انرژی اتمی، بهانه را از دست غربی ها خواهد گرفت و اجازه صدور تصمیمات بیشتر را نخواهد داد. به شرطی که اراده کند.

رافائل گروسی در مصاحبه ای نسبت به پیشرفت برنامه هسته ای ایران و عدم دسترسی آژانس به تصاویر دوربین ابراز نگرانی جدی کرد. آیا فکر می کنید این مواضع مسیر مذاکرات و موضوع هسته ای ایران را تغییر می دهد؟

گروسی به جای ابراز نگرانی از فعالیت های ایران، باید از آمریکایی ها بخواهد که شرایط را برای بازگشت به برجام فراهم کنند. ایران تحت نظارت آژانس پادمان های هسته ای عمل می کند. این بدان معناست که ایران مطابق با معاهده منع گسترش سلاح های هسته ای عمل کرده و نظارت آژانس نیز در حال انجام است. دوربین‌ها بر اساس برنامه جامع اقدام مشترک (برجام) نصب شده‌اند و اکنون ایران می‌گوید اگر می‌خواهید دوربین‌ها فعال باشند، باید به تعهدات خود عمل کنید. به نظر من آقای گروسی به جای ابراز نگرانی باید از آمریکا و اروپا مطالبه کند که به تعهدات خود عمل کنند. اما او یک جانبه عمل کرد و فقط از طرف ایرانی مطالبه کرد و این شبهه انگیزه سیاسی دارد. در حالی که مدیرکل آژانس نمی تواند در چارچوب مسائل فنی و تخصصی موضع سیاسی بگیرد و درباره آن اظهار نظر کند.

بارها گفته شده که آژانس در حال انجام کار سیاسی است و ایران همیشه به این موضوع اشاره کرده است، اما به نظر می رسد درخواست از غرب برای بازگشت به تعهدات در دستور کار آقای گروسی نیست، بنابراین…

چرا در دستور کار او نیست؟ اگر می تواند از ایران بخواهد برجام را اجرا کند، چگونه می تواند از آمریکا بخواهد به تعهداتش عمل نکند؟ آژانس می خواهد ایران را در چارچوب برنامه جامع اقدام مشترک زیر نظر داشته باشد. در واقع، طبق اساسنامه آژانس، هیچ وقفه ای در نظارت منظم آژانس بر ایران وجود نداشت. به عنوان مثال، اگر ایران از معاهده منع گسترش سلاح های هسته ای خارج می شد و اجازه نظارت بر پادمان ها را نمی داد، اوضاع فرق می کرد و می توانست هشدار گروسی را متوجه ایران کند، اما اکنون به عنوان مدیرکل آژانس، او از درخواست از ایران بر اساس برجام. در حالی که برجام دو طرف دارد، بنابراین اگر واقعاً می‌خواهد بی‌طرف باشد، باید به ایران، آمریکا و طرف اروپایی هشدار دهد که به تعهدات خود عمل نکنند.

حرف من این بود که می دانیم مدیر کل آژانس بی طرف نیست و به نفع طرف غربی موضع می گیرد، در این مورد…

اما خودش مدعی بی طرفی است. بنابراین، ما می‌گوییم که اگر بی‌طرف هستید، باید به هر دو طرف هشدار دهید، زیرا اگر آنها به تعهدات خود عمل کنند و به برجام بازگردند، ایران نیز به تعهدات خود عمل خواهد کرد و اگر این کار را انجام ندهند، آقای دکتر. گروسی درست می گوید. در حالی که ۱۴ گزارش آقای آمانو، مدیر سابق آژانس، نشان می داد که ایران در حال اجرای برجام است. تنها پس از خروج ترامپ از برجام و تنها یک سال بعد، ایران شروع به کاهش تعهدات خود کرد. بر این اساس، اگر آقای گروسی بی طرف است که طبق قانون نمایندگی باید بی طرف باشد، باید به غرب هم هشدار دهد و بگوید اگر می خواهید نظارت بر برجام را اجرا کنید، باید به تعهدات برجام عمل کنید.

همانطور که می بینید، اصرار ما بر اینکه آقای گروسی باید به غرب هشدار دهد، قطعا مسیر آن و آژانس را تغییر نخواهد داد. سوال من این است که در شرایط کنونی که موضع گروسی با اقدامات سیاسی و احتمال فشار بر ایران توام است، ابراز نگرانی وی در روند مذاکرات و وضعیت پرونده هسته ای ایران چقدر موثر است؟

ابتدا به این نکته اشاره کنم که ما نمی گوییم آژانس بی طرف است و این در اساسنامه آژانس آمده است. یعنی اگر من به عنوان بهشتی پور بگویم آژانس بی طرف باشد هیچکس کار سختی نخواهد داشت اما اساسنامه آژانس می گوید مدیرکل باید بی طرف باشد. در اینجا ما توجه قانونی می کنیم.

کار رسانه ها افزایش آگاهی و اطلاع رسانی است. ما به مردم ایران می گوییم که گروسی باید طبق قانون اساسی بی طرف باشد، اما در واقع او یک کار سیاسی انجام می دهد. یعنی وظیفه اش نظارت بر فعالیت های فنی است و اگر موضع می گیرد باید بی طرف باشد.

اینکه مردم ایران می‌دانند و معتقدند گروسی دارد کاری سیاسی می‌کند، اما هیچ تاثیری در نتیجه ندارد. سوال من در مورد نتیجه رویکرد مدیرکل آژانس است.

تاثیر دارد گاهی می گوییم این آقا کار سیاسی می کند و گاهی منطقی صحبت می کنیم.

من موضوع را درک می کنم. نکته اینجاست که می دانیم گروسی دارد کار سیاسی می کند و به مردم ایران هم می گوییم که او هم می فهمد، اما به هر حال این رویکرد گروسی است و قطعاً تأثیراتی خواهد داشت. بیایید در مورد این تجارت صحبت کنیم.

این برای تحت فشار قرار دادن ایران برای تصویب مجدد قطعنامه علیه ما در ماه سپتامبر است که جلسه بعدی شورای حکام برگزار می شود. در واقع، آقای گروسی راه را برای قطعنامه جدیدی علیه ایران هموار می کند. این قطعنامه ها علیه جمهوری اسلامی ایران است و باید از تصویب آن جلوگیری کنیم. نه اینکه بگوییم آنقدر تصمیم می گیرید که دفترچه دقتتان پاره شود یا نگوییم اینها کاغذ و … باید بگوییم این تصمیمات کاغذ به کاغذ است. مواظب باشید وقتی شخصی علیه شما شکایت می کند، آن شکایت را هم در دادگاه مطرح کند و حکمی که سند است بگیرد. شورای حکام آژانس مانند یک دادگاه است. سی و پنج کشور به نمایندگی از حدود یکصد و هفتاد کشور نمایندگی عضو این شورا هستند و هیچکس حق اعتراض به آن را ندارد. رای می دهند و اگر علیه ما تصمیمی بگیرند یعنی ادعایشان سند شده است. مدیرکل نیز به این سند استناد کرد. او همچنین می تواند موضوع را به شورای امنیت سازمان ملل متحد ارجاع دهد و این به هزینه ایران تمام می شود. قبل از اینکه ادعاهایشان مستند شود خیلی مهم نیست، اما وقتی علیه ما تصمیم می گیرند، درست یا غلط بودن ما فرقی نمی کند و سندی است علیه ما حتی اگر آن را ظالمانه یا متکبرانه بدانیم. توطئه وقتی تصمیم علیه ما صادر شد، پرونده ایران به شورای امنیت بازگردانده می‌شود و اروپایی‌هایی که از برجام خارج نشده‌اند، می‌توانند طبق روال مکانیسم ماشه که شامل چهار مرحله و مرحله قبلی است، اقدام کنند. تصمیمات بازگردانده خواهد شد.

آخرین باری که قطعنامه علیه ایران در شورای حکام به تصویب رسید، به دلیل لحن ملایم قطعنامه، به سادگی از کنار آن گذشت، به نظر شما قطعنامه جدید احتمالی نیز قطعنامه معتدلی خواهد بود؟ یا شرایط تغییر کرده است؟

باید یادآوری کنم که تصویب قطعنامه علیه ایران به هزینه ما سندی علیه ماست، چه معتدل باشد و چه غیر معتدل. متاسفانه در کشور می خواهیم ما را سربلند کنیم و این حرف ها را بزنیم. اولاً تصمیم قبلی نه اولی، بلکه تصمیم دوم بود. زیرا قطعنامه ۲۰۱۹ علیه ما بود و این دومین قطعنامه علیه ما پس از برجام بود. ثانیاً اگر تصمیم با لحن معتدل یا تند صادر شود بد است. به این معنا که ضبط ادعاهای غیر ضروری آنهاست. پس باید روی انتشار آن حساس باشیم نه اینکه بگوییم تصمیم ملایمی است، هیچ اتفاقی نمی افتد. این به آرامی اتفاق می افتد. مثل آن قورباغه ای که در آب سرد گذاشته بودند و تا پخته شدن آن متوجه گرم شدن آب نشده بود. تصمیم گیری هم همین است و میانه رو باشد یا شرورانه، در نهایت همان نتیجه را دارد که شکایت از ماست. قطعنامه علیه ایران نباید عادی شود.

در شرایط کنونی ایران، غیر از اینکه آقای گروسی به کار سیاسی مشغول است، چه باید بکند؟ آیا مانع از تصمیم گیری می شود؟ برای این کار چه اقدام خاصی باید انجام دهد؟

بله، ایران می تواند او را به شرطی که بخواهد متوقف کند. یعنی باید برود و با آژانس صحبت کند و به این سه سوال جدی آژانس پاسخ دهد. همانطور که در سال ۱۳۸۵ آقای لاریجانی دبیر شورای عالی امنیت ملی بود، ایشان با البرادعی بر سر روش ۶ ماده ای برای پاسخگویی به سوالات آژانس به توافق رسیدند و پرونده بسته شد. به نظر من سوالات اون موقع سخت تر بود. بنابراین می توان به سوالات آژانس پاسخ داد و از آن بهانه گرفت. یکی از راه های ایران مذاکره با آژانس، پاسخ به ابهام آن و حل مشکل است. این در حالی است که مسئولان ما می گویند چون نگاهشان سیاسی است باید با اقدام سیاسی حل شود. منظورشان این است که اگر ایران به توافق برسد این موضوع خود به خود حل می شود چون بهانه است.

آیا فکر می کنید با توجه به شرایط کنونی و نگرانی های ابراز شده توسط گروسی، از هم اکنون تا نشست شورای حکام در ماه سپتامبر، ایران نیاز به حل و فصل مسائل بین ایران و آژانس بین المللی انرژی اتمی احساس خواهد کرد یا خیر و به سمت یک راه جدید حرکت می کند. راه حل؟

آقای اسلامی و اظهارات ایشان نشان می دهد که ما همین روند را ادامه می دهیم. اما به عنوان یک ناظر خارجی، فکر می کنم صلاح ما با آژانس موافق است و نباید اجازه دهیم آژانس به ابزار فشار بر ایران تبدیل شود. ما باید همکاری کنیم و از طرف مقابل بهانه بگیریم. با این حال، ما باید این کار را زمانی انجام دهیم که مقدمات دقیقی را که شما به آن اشاره کردید برای مردم توضیح دهیم. چون این سوال برای عموم مردم است که چرا با آژانس درگیر هستیم. ما باید اینها را برای مردم توضیح دهیم و بعد بگوییم بهتر است دولت با آنها مذاکره کند، زیرا اگر این را نگوییم، فرض بر این است که ما همان حرف های نمایندگی را می زنیم و آنها را ترجیح می دهیم.